Balerin ayakkabısı

Balerin Ayakkabısı

Bir defasında bulmacada karşıma balerin ayakkabısının adı nedir? ya da balerin ayakkabısına ne ad verilir? şeklinde bir soru çıkmıştı. İşte o gün öğrenmiştim ne olduğunu. Balerin ayakkısına özel bir isim verilmesi tuhafıma gitmişti, sanırım yaşım 9-10 falandı. O gün öğrenmiştim cevabı evdeki büyük ansiklopediden. Buradan normal olarak, 3-4 yaşlarında baleyle aşina olan yavrucaklara sesleniyorum, şu sıralar bu yazıyı okuyup bana “yuh” diyebilirsiniz, hakkınızdır, sıkıntı yok. Tek sıkıntı, sizin gibiler yerine benim gibilerin öğrendiklerini bir yere yazmaya değer bulması. Toplum bilgiye aç arkadaşlar, yazın bir kenara!

 

Şuraya bir iki resim daha ekleyelim, sonra vaat ettiğimiz gibi bildiklerimizi yazalım;

 

pointe-shoes
  • Pinterest
  • Facebook
  • Twitter

Balerin ayakkabılarının adı dilimize Fransızca orijinal haliyle geçmiş olan Puant ya da İngilizce şekliyle Point’tir.

 

Bu fotoğrafta puant modellerini görüyorsunuz. 

Türk Dil Kurumu, bu kelimeye yeni bir karşılık bulma gereği duymamış ya da o zahmete katlanmamıştır. Bizim örfümüzde bale olmadığındandır belki. Özçekim var ama!

Balede geleneksel olarak erkekler beyaz veya siyah, kadınlar ise pembe ayakkabılar giyerler, fakat burada bir kesin kural yok. Sergilenen baleye ve kostüm renklerine göre değişiklik arz edebiliyor.

Genel olarak bale ayakkabılarında erkek ya da kadın için bizdeki gibi bir ayrım yok. Hani biz balerin ve balet diyoruz ya, yabancı dillerde balerin ve balet diye bir ayrım yok. Meselâ İngilizce’de “ballet dancer” dendiğinde her iki cinsi de tanımlamış oluyorsunuz. İllâ cinsiyeti belirtmek isterseniz Male ya da Female ekliyorsunuz başına. Biz ise Erkeğe Balet, kadına Belerin demişiz nedense. Hep bir cinsiyet ayrımı var zaten. Amca – dayı, hala – teyze kullanışlı bak, ona bir şey demiyorum. Konuya döner isek, mevzunun yabancısı olduğumuzdandır herhalde. Mevzu dediğim bale oluyor. A ballet shoe,  ballet slipperPointe, Puant şeklinde isimleri.

Aslında bale pabucunun puant dışında bir tane daha adı var; bale patiği. Bu da genelde bununla uğraşan yani ülkemizdeki bale erbabınca koyulmuş gayet doğru bir isim diyebliriz. Tabii işin içinde yine Türk Dil Kurumu yok. Son 40 yıldaki en büyük icraatlarının “selfie” kelimesine özçekim karşılığını bulmak, pardon onu da onlar bulmadılar, birileri buldu onlar sözlüğe eklediler.

 

 

Bugünkü balerin ayakkabısı ilk olarak 18. yüzyılın ortalarında kullanılmaya başlanılmış. Daha evvel de balerinler topuklu papuçlar kullanıyorlarmış, ancak Paris Opera Balesi’nden Marie Camargo bugünkü pointlerin çok benzeri topuksuz bir papuç giyene kadar kimse bunu akıl etmemişti. Marie Camargo’nun ardından yavaş yavaş kullanılmaya başlanmış pointler ve Fransız Devrimi sonrası da topuklu balerin ayakkabıları tamamen kullanım dışı kalmış.

Günümüzde artık her şey çok değişti. Çok çok klasik bir eser sahnelenmiyorsa, dans için üretilmiş ve artık puant diyemeyeceğimiz ayakkabılar da kullanıyor dansçılar.

Nihayetinde puant, point, bale pabucu, bale patiği desek de fark etmiyor, önemli olan bunlardan birisini en azından kullanmamız gereken cümleler kuruyor olmamız. İşte o zaman baleden konuşuyor olacağız, o zaman danstan konuşuyor olacağız, o zaman sanattan konuşuyor olacağız. İşte bu iyi bir şey! Bu coğrafyada bunlardan konuşuyor olmak iyi!

point
  • Pinterest
  • Facebook
  • Twitter

9,214 total views, 20 views today

Author: Sıtkı Cyril Mac

Share This Post On

2 Comments

  1. Güzel anlatılmış ama yazının kaynağı belirtilmemiş. Kaynak var mı yoksa kendiniz mi yazdınız? Buna cevap verirseniz sevinirim, çünkü bu yazıyı bir çalışmamda kullanacağım, kaynağı belirtmem gerekli.

    Post a Reply
  2. İKide bir isyanlı cümleler gerçekten beni yazınızdan soğuttu inşallah bu yorumumu okursunuz yok yabancılarda balerin balet diye bir yok diyorsunuz ama siz de şunu bilmiyorsunuz sanırım ingizlice de o derken bile bir cinsiyeti kast etmeniz gerekiyor she ve he gibi bizde ise direk o derseniz 2 cinside alırsınız bu Arapçada da böyle çoğu dilde konuşurken bile cinsiyet ayrımcalığı var sizse teyzeye dayı ya takmışsınız gerçekten tuhaf buna Türkçe nin zenginliği deyin çünkü gerçeği böyle

    Post a Reply

Submit a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Pin It on Pinterest

Share This